ބަންގްލަދޭޝް މިއަދު މިވަނީ ތާރީޚީ މަރުހަލާއެއްގެ ދޮރުމަތީގައެވެ. އޭޕްރީލް މަހުގެ 7 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން، ރޫޕޫރު ނިއުކްލިއާ ޕަވަރު ޕްލާންޓުގެ ފުރަތަމަ ޔުނިޓަށް ފިއުލް ލޯޑްކުރުމަށް ވަނީ ތާވަލުކުރެވިފައެވެ. މިއީ އެ މަޝްރޫޢު އިމާރާތްކުރުމުގެ މަރުހަލާއިން އޮޕަރޭޝަނަލް މަރުހަލާއަށް ބަދަލުވާ މުހިންމު ވަގުތުކޮޅެވެ. މި މަރުހަލާގައި، ޔުރޭނިއަމް މުއްސަނދިކޮށްފައިވާ ފިއުލް ރޮޑްތައް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ރިއެކްޓަރުގެ ކޯ (core) އަށް ލެވޭނެއެވެ. މި ރޮޑްތަކުން ނިއުކްލިއާ ޗެއިން ރިއެކްޝަނެއް އުފައްދައި، އޭގެ ސަބަބުން ބޮޑު ހޫނެއް އުފެދޭނެއެވެ. އެ ހޫނުން އާވި އުފައްދައި، އެ އާވިން ޓާބައިންތައް އަނބުރުވައި، ކަރަންޓު އުފައްދަން ފަށާނެއެވެ. ފަންނީ ގޮތުން ބަލާއިރު، މިއީ ރިއެކްޓަރަށް ދިރުން ލިބިގެންދާ ވަގުތެވެ.
ނަމަވެސް، މިއީ ހަމައެކަނި ރަމްޒީ ކަމެއް ނޫނެވެ. ފިއުލް ލޯޑްކުރުމަކީ ނިއުކްލިއާ ރިއެކްޓަރެއްގެ ޙަޔާތުގައި އަންނަ އެންމެ ނާޒުކު އެއް މަރުހަލާއެވެ. މި ހިސާބުން ފެށިގެން، ރިއެކްޓަރަކީ ހަރަކާތްތެރި ނިއުކްލިއާ ނިޒާމަކަށް ބަދަލުވެއެވެ. އެހެންކަމުން، ރައްކާތެރިކަމާއި، ރޭޑިއޭޝަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި، ޓެކްނޮލޮޖީގެ އިތުބާރު ހިފޭ މިންވަރު ބެލުމަކީ އެންމެ އިސްކަންދޭންޖެހޭ ކަންކަމެވެ. ނިއުކްލިއާ ޓެކްނޮލޮޖީއަކީ އިންސާނުންނަށް އެނގިފައިވާ އެންމެ ބާރުގަދަ ހަކަތައިގެ ވަސީލަތެވެ. ނަމަވެސް އޭގައި ހިމެނޭ ނުރައްކަލަކީ އާދައިގެ ސިނާއީ ނުރައްކަލަކާ އަޅާކިޔޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ކުޑަކުޑަ އިހުމާލަކުން ވެސް އާދަޔާޚިލާފު ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ.
ތާރީޚުން ފެންނަން ހުރި ހަގީގަތްތަކަކީ މިކަމުގެ ބިރުވެރި ހަނދާންތަކެކެވެ. ޗެރްނޯބީލް ކާރިސާ އާއި ފުކުޝީމާ ދައިޗީ ނިއުކްލިއާ ކާރިސާ ފަދަ ހާދިސާތަކުން އެނގެނީ، ނިއުކްލިއާ ނިޒާމުތަކަށް ދިމާވާ މަދު ނަމަވެސް ބޮޑެތި ފޭލިވުންތަކުގެ ސަބަބުން އެތައް އަހަރަކަށް މުޖުތަމައުތަކާއި ތިމާވެއްޓަށް ނޭދެވޭ އަސަރު ފޯރާ މިންވަރެވެ. މި މިސާލުތަކުން ކަށަވަރުކޮށްދެނީ އެއް ހަގީގަތެކެވެ. އެއީ ނިއުކްލިއާ ހަކަތައަށް އެންމެ މަތީ ފަންތީގެ ރައްކާތެރިކަމާއި، ފަންނީ ގާބިލުކަމާއި، ދެފުށް ފެންނަ ބެލެހެއްޓުމުގެ ނިޒާމެއް ބޭނުންވާ ކަމެވެ.
ބޭރުގެ ލޯނުތަކާއި، ބޭރުގެ ކުންފުނިތަކާއި، ބޭރުގެ ފަންނީ އެހީތެރިކަމަށް ބޮޑުތަނުން ބަރޯސާވެގެން ބަންގްލަދޭޝްއިން މިފަދަ ނާޒުކު މަޝްރޫޢެއް ކުރިއަށް ގެންދިއުމާމެދު އަޅުގަނޑު އަބަދުވެސް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމެވެ. މި ވާހަކަ ކުރީގެ ސަރުކާރުގައާއި މިހާރުގެ ސަރުކާރު އައި ފަހުން ވެސް އަޅުގަނޑު ތަކުރާރުކޮށް ދައްކައިފީމެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ކަންބޮޑުވުމަކީ ފިކުރީ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ އޮނިގަނޑާ ގުޅޭ ކަމެކެވެ. އާންމުކޮށް ގައުމުތަކުން ނިއުކްލިއާ ހަކަތައިގެ ދައުރަށް ވަންނަނީ، އެ ގައުމެއްގެ އަމިއްލަ ސައިންޓިފިކް އަދި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ވަރުގަދަ ބިންގަލެއް އެޅުމަށްފަހުގައެވެ.
ކާމިޔާބު ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގާ ގައުމުތަކުގައި، ރިއެކްޓަރުތައް ބިނާކުރުމުގެ ކުރިން، ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ ސައިންސްވެރިންނާއި، އިންޖިނިއަރުންނާއި، ރެގިއުލޭޓަރީ ތަޖުރިބާކާރުން އުފައްދައެވެ. މި އިންސާނީ ވަސީލަތްތައް ބިނާކުރަނީ ޔުނިވަރސިޓީތަކާއި ރިސާޗް އިންސްޓިޓިއުޓްތަކުގެ ތެރެއިން އެތައް އަހަރަކުންނެވެ. މިފަދަ ބިންގަލެއް ނެތި ނިއުކްލިއާ މަޝްރޫޢެއް ފެށުމަކީ، އެއީ ގައުމީ ގާބިލުކަމެއްގެ ބަދަލުގައި ހަމައެކަނި ބޭރުން އިމްޕޯޓްކޮށްފައިވާ ޓެކްނޮލޮޖީއަކަށް ވުމުގެ ނުރައްކާ އޮތް ކަމެކެވެ. އަމިއްލަ ފަންނީ ގާބިލުކަން ތަރައްގީ ނުކޮށް ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގާ ގައުމުތަކަކީ ވަރަށް މަދު ބައެކެވެ.
ނިއުކްލިއާ ހަކަތައާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަ ދެކެވޭއިރު، އާންމުންގެ ސަމާލުކަން ގިނަފަހަރަށް ހުއްޓެނީ ހަމައެކަނި ރިއެކްޓަރަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ނިއުކްލިއާ ޕްލާންޓެއްގެ ކާމިޔާބީ ބިނާވެފައިވަނީ ފެންނަން ނެތް ނަމަވެސް އެހާމެ މުހިންމު ކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ ގައުމީ ކަރަންޓު ވިއުގަ (grid) ގެ ވަރުގަދަކަމާއި ތައްޔާރީ ހާލަތެވެ.
ނިއުކްލިއާ ރިއެކްޓަރަކީ އާދަޔާޚިލާފު ބޮޑު ހަކަތައެއް އުފައްދާ ވަސީލަތެކެވެ. އެންމެ ރިއެކްޓަރަކުން ވެސް ގާތްގަނޑަކަށް 1000 މެގަވޮޓް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނައިން ކަރަންޓު އުފައްދައެވެ. މިހާ ގިނަ އަދަދެއްގެ ކަރަންޓު، ބަލިކަށި ނުވަތަ ހަމަހަމަކަން ނެތް ވިއުގައަކަށް ދޫކުރުމަކީ ފަންނީ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވާނެ ކަމެކެވެ. ކަރަންޓު ވިއުގަތައް މަސައްކަތް ކުރަނީ އުފައްދާ މިންވަރާއި ބޭނުންކުރާ މިންވަރުގެ މެދުގައި ހުންނަ ނާޒުކު ބެލެންސެއްގެ މައްޗަށެވެ. މުޅި ވިއުގަ އެއް ހަމައެއްގައި (synchronised) ހުންނަންޖެހެއެވެ. ވިއުގަ ވަރުގަދަ ނޫންނަމަ، ކުއްލިއަކަށް ބޮޑު ހަކަތައެއް ވަނުން ނުވަތަ އުނިވުމުގެ ސަބަބުން މުޅި ނިޒާމު ގަޑުބަޑުވެދާނެއެވެ.
މި ސަބަބަށްޓަކައި ގިނަ އިންޖިނިއަރުން ގެންގުޅޭ އުސޫލަކީ، ވިއުގައަކަށް ގުޅާފައިވާ އެންމެ ބޮޑު ޕަވަރު ޔުނިޓުގެ ގާބިލުކަން، މުޅި ވިއުގަޔަށް ބޭނުންވާ ކަރަންޓުގެ ދިހަ އިންސައްތައަށްވުރެ އިތުރުނުވުމެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ، އެ ޔުނިޓު ކުއްލިއަކަށް ހުއްޓިއްޖެ ހާލަތެއްގައި މުޅި ނިޒާމަށް ބޮޑު ލޮޅުމެއް އަރާނެއެވެ.
ގައުމީ ކަރަންޓު ނިޒާމަކީ ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ހިންގަންޖެހޭ ‘އޯކެސްޓްރާ’ އެއް ފަދަ އެއްޗެކެވެ. ހުރިހާ ޖަނަރޭޓަރުތަކެއް މަސައްކަތް ކުރަންޖެހެނީ އެއް ފްރީކުއެންސީއެއްގައެވެ. ބޮޑު މަސްދަރަކުން ކަރަންޓު ދިނުން މެދުކެނޑިއްޖެނަމަ، އެކަން ފޫބައްދާނެ އިތުރު ވަސީލަތެއް ނެތްނަމަ، މުޅި ގައުމުން ކަރަންޓު ކެނޑުމުގެ (blackout) ބިރު އޮވެއެވެ.
މި ނުރައްކާ ބޮޑުވަނީ ނިއުކްލިއާ ރިއެކްޓަރުތަކަކީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ‘ބޭސް-ލޯޑް’ (base-load) ކަރަންޓު އުފެއްދުމަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ ތަންތަނަށް ވާތީއެވެ. އެ ތަންތަން އެންމެ ރަނގަޅަށް މަސައްކަތް ކުރަނީ އެއްވަރަކަށް ގިނަ ދުވަހު ކަރަންޓު އުފެއްދުމުގައެވެ. ގޭސް ޓާބައިންތަކާ ޚިލާފަށް، ކަރަންޓަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ އެއްވަރަށް ނިއުކްލިއާ ޕްލާންޓުން އުފައްދާ މިންވަރު ކުއްލިއަކަށް މަތިކޮށް ތިރިކުރުމަކީ ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫނެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ނިއުކްލިއާ ހަކަތަ މުޅި ގައުމަށް ފޮނުވުމަށް ބޭނުންވާ ޓްރާންސްމިޝަން އޮނިގަނޑަކީ ވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ރޫޕޫރު ފަދަ ޕްލާންޓްތައް ހުންނަނީ ބޮޑެތި ސިޓީތަކާ ދުރުގައެވެ. އެހެންކަމުން، އެތައް ސަތޭކަ ކިލޯމީޓަރަކަށް ކަރަންޓު ފޮނުވުމަށް ވަރުގަދަ ހައި-ވޯލްޓޭޖް ލައިންތަކެއް ބޭނުންވެއެވެ. ވިއުގަ ބަލިކަށިނަމަ، ކަރަންޓު ބޭކާރުވުމާއި (transmission loss) ވިއުގަޔަށް ކަރަންޓު ނުހިފޭތީ ޕްލާންޓުގެ އުފެއްދުންތެރިކަން ދަށްކުރަން ޖެހިދާނެއެވެ.
ވިއުގައަށް ދިމާވާ މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން ނިއުކްލިއާ ރައްކާތެރިކަމުގެ ނިޒާމުތަކަށް ވެސް އަސަރުކޮށްފާނެއެވެ. ވިއުގަޔަށް އަންނަ ލޮޅުމެއްގެ ސަބަބުން، ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން ރިއެކްޓަރު އަމިއްލައަށް ކެނޑިގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. މިއީ ރިއެކްޓަރުގެ ރައްކާތެރިކަމަށް އެޅޭ ފިޔަވަޅެއް ނަމަވެސް، މީގެ ސަބަބުން ކަރަންޓު ވިއުގައަށް އިތުރު ބުރައެއް އުފުލަން ޖެހޭނެއެވެ.
އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކުގެ އިތުރުން، ސައިންޓިފިކް އަދި ފަންނީ ގާބިލުކަން ތަރައްގީކުރުމަކީ މާ ފުން މައްސަލައެކެވެ. ތާރީޚުން އެނގެނީ ބޮޑެތި ސައިންޓިފިކް ކާމިޔާބީތަކަކީ ހަމައެކަނި ކުރު މުއްދަތުގެ ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމްތަކަކުން ލިބޭ އެއްޗެއް ނޫން ކަމެވެ. އެއީ ވަރުގަދަ ޔުނިވަރސިޓީތަކާއި، ދިރާސާކުރާ އިދާރާތަކާއި، ސައިންސަށް އަހުލުވެރި ސަގާފަތެއްގެ ތެރެއިން އުފެދޭ އެއްޗެކެވެ.
ރޫޕޫރުގައި ފިއުލް ލޯޑްކުރުމަކީ ބަންގްލަދޭޝްއަށް ލިބުނު ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ. މިއީ އެ ގައުމު އެންމެ މަތީ ފަންތީގެ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ދާއިރާއަށް ވަނުމުގެ ނިޝާނެކެވެ. ނަމަވެސް ހަގީގީ ކާމިޔާބީ މިނެކިރާނީ ހަމައެކަނި ރިއެކްޓަރު ހިންގުމަކުން ނޫނެވެ.
އިންޑިއާގެ ނިއުކްލިއާ ސައިންސްގެ ތާރީޚަށް ބަލާލަމާ ހިނގާށެވެ. ހޯމީ ޖަހަންގީރު ބާބާ ފަދަ ސައިންސްވެރިންނަކީ އެ ގައުމުގެ ނިއުކްލިއާ ބިންގާ އެޅުއްވި ބޭފުޅުންނެވެ. ބާބާ އަކީ އަލްބާޓް އައިންސްޓައިން ފަދަ ބޭފުޅުންނާ ގުޅުން އޮތް، ދުނިޔޭގެ އިހުތިރާމް ލިބިފައިވާ ފިޒިސިސްޓެކެވެ. އޭގެ ފަހުން ވިކްރަމް ސާރާބާއީ އާއި އާރް. ޗިދަމްބަރަމް ފަދަ ބޭފުޅުން ވަނީ އިންޑިއާގެ ސައިންޓިފިކް ކުރިއެރުމަށް ބޮޑު ހިއްސާއެއް ވެފައެވެ. ޕާކިސްތާނުން ވެސް އަބްދުލް ގަދީރު ޚާން އާއި، މުނީރު އަހުމަދު ޚާން އަދި ނޮބެލް އިނާމު ހާސިލުކުރެއްވި އަބްދުއްސަލާމް ފަދަ ބޭފުޅުން އުފެދުނެވެ.
މި މިސާލުތަކުން ލިބޭ ފިލާވަޅަކީ، ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގެ ސައިންސްވެރިން އުފެދެނީ ހަމައެކަނި ބޭރު ގައުމަކުން ޑިގްރީއެއް ހާސިލުކުރުމަކުން ނޫން ކަމެވެ. އެއީ މިނިވަންކަމާއެކު ދިރާސާ ކުރެވޭނެ މާހައުލަކާއި، ވަރުގަދަ މުއައްސަސާތަކެއްގެ ތެރެއިންނެވެ.
ބަންގްލަދޭޝްއަށް މި ގޮންޖެހުންތަކުން އަރައިގަނެވިއްޖެނަމަ، ނިއުކްލިއާ ހަކަތައަކީ ގައުމުގެ ހަކަތައިގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ބިންގާ ކަމުގައި ވެދާނެއެވެ. ނޫންނަމަ، ފިލާވަޅަކީ ސާފު އެއްޗެކެވެ. އަމިއްލަ ގާބިލުކަމެއް ނެތި ބޭރުން އިމްޕޯޓްކުރާ ޓެކްނޮލޮޖީން ސިޓީތައް ދިއްލައިލެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެކަނި އެކަމަކުން ގައުމެއްގެ ސައިންޓިފިކް މުސްތަގުބަލެއް ބިނާއެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.
ޑރ. ކަމްރުލް ޙަސަން މަޢުމޫނަކީ ޑާކާ ޔުނިވަރސިޓީގެ ފިޒިކްސް ޑިޕާޓްމަންޓުގެ ޕްރޮފެސަރެކެވެ.
